Osły pod ochroną

W swym znakomitym, dwuczęściowym materiale (jedynka tu, dwójka tu) kolega Zbyszek przybliżył niedawno czarno-eLkowym Czytelnikom zawiłości trudnej i niewdzięcznej pracy piłkarskiego arbitra. Uczynił to w swoim stylu: dogłębnie, analitycznie i w oparciu o teoretyczną wiedzę. Jako żem człek prosty i w naukach prawnych nieszkolony, spróbuję zabrać się do rzeczy od strony znacznie prostszej, nie wymagającej żadnej wiedzy poza umiejętnościami matematycznymi na poziomie wczesnych klas szkoły podstawowej.

Otóż sędzia na boisku jest sam. Niby ma do pomocy dwóch (w porywach do czterech) asystentów i jeszcze technicznego, ale to maksimum pięć osób. A i tak odpowiedzialność za wszystkie decyzje spada na jego barki. Natomiast po drugiej stronie barykady znajduje się dwudziestu dwóch piłkarzy aktualnie przebywających na boisku plus kilkunastu innych na ławkach rezerwowych plus miotający się przy linii członkowie sztabów szkoleniowych plus – last but not least – mrowie ludzi na trybunach. Nawet wziąwszy pod uwagę, iż arbiter wyposażony został w oręż w postaci gwizdka i kartek, okiem nieuzbrojonym widać porażającą nierównowagę sił w tym układzie.

A przecież mecz to dopiero pierwszy akt często smutnego sędziowskiego dramatu. Tuż po nim, bez żadnego antraktu, następuje zazwyczaj swoista dogrywka, w której prym wiodą najróżniejsi szpecjaliści. Większość z nich zza swych klawiatur i mikrofonów próbuje zgrywać nieomylne wyrocznie. Jednak gdyby tak jednemu z drugim wsadzić gwizdek w zęby i wysłać na murawę, podurnieliby w okamgnieniu. Co, jako się rzekło, zupełnie nie przeszkadza im w ferowaniu nie cierpiących sprzeciwu sądów i oceniania pracy rozjemców z nigdy niesłabnącą surowością.

Wziąwszy to wszystko do kupy trudno się nie zgodzić, iż gatunek „sędzia piłkarski” – wdzięcznie przez Zbyszka zwany Osłem Temidy – powinien się znaleźć pod szczególną ochroną. Już nawet nie ze względów czysto humanitarnych (choć też). Przede wszystkim z dbałości o nas, kibiców. Było nie było właśnie od arbitra i jego właściwej pracy zależy stopień naszego pomeczowego zadowolenia. Bo jeśli sędzia dobrze gwiżdże, to nawet porażkę można jakoś tam przełknąć. Cóż, tamci byli lepsi, a/albo nasi za słabi. I tyle. Znacznie gorzej, gdy powodem braku zdobyczy punktowej jest widmowy spalony. Albo niepodyktowany karny. Albo czerwień wyciągnięta – excusez le mot – z dupy. Albo to, albo tamto, albo siamto. Zostawiając na boku matematykę i przechodząc w stronę nauk społecznych – sędzia nie atakowany ze wszech stron i pozbawiony niezdrowej presji ma znacznie większe szanse na podjęcie właściwej decyzji. Ergo szanse na nasz dobry nastrój po ostatnim gwizdku także rosną. Ergo, powtarzam, należy arbitra chronić.

Zacząć należy, moim zdaniem, od ochrony przed... nim samym. Przed konfliktem lojalności i nadmiarem obowiązków. Od lat nie mieści mi się w głowie jakimż to cudem mecze zawodowych piłkarzy prowadzić mogą niezawodowi arbitrzy. Przykład pierwszy z brzegu: ledwie dwa, czy trzy sezony temu szczęśliwie już emerytowany sędzia Małek jednego dnia gwizdał poważny mecz Ekstraklasy, a już następnego odpowiadał – jako oficer policji – za zabezpieczenie innego poważnego meczu Ekstraklasy. Obłęd w ciapki. Przecież takie sytuacje to nic innego, jak klasyczne łapanie dwóch srok za ogon. A to, jak wiadomo, kończy się wyrżnięciem przez łapiącego nosem w grunt i serdecznym rechotem obu ptaszysk. Każdy dorosły człowiek i tak napotyka w życiu zawodowym na pokaźną liczbę dystraktorów. A to dziecko zachoruje, a to żona ma humory (albo teściowa imieniny), a to kurs franka niebezpiecznie podskakuje, a to sąsiad łazienkę zaleje… Nie ma lekko. A gdy jeszcze podczas pracy sędziego trzeba się opędzać od myśli o tej prawdziwej robocie, w głowie łacno powstać może koszmarny mętlik, absolutnie uniemożliwiający podejmowanie racjonalnych decyzji.

Zatem – pełna profesjonalizacja. A skoro tak, organem zrzeszającym zawodowych sędziów i nadzorującym ich pracę nie może być jakaś skrajnie zdziałaczała Komisja. Taki podmiot po prostu musi działać jak każda inna profesjonalna firma: mieć określone, przejrzyste struktury, takie same zasady premiowania i karania, etc., etc. I odpowiednie osoby, które będą te zasady egzekwować. Nagradzać za dobre występy, karać za złe i cyklicznie weryfikować pracę poszczególnych arbitrów.

Mamy już zawodowców? Świetnie. Zajmijmy się teraz warunkami, w jakich będą pracować. Zacznijmy przy tym nie od boiska, to krok finalny, zajmiemy się nim po posortowaniu wszystkiego innego. Najpierw unifikacja przepisów. W swoim tekście Zbyszek wspomina legendarnego już w pewnych kręgach Pana Sławka, który nie zgadza się z narzucaną przez Komisję Sędziowską interpretacją zagrań ręką. I ma chłop stuprocentową rację. Przecież to jest jakieś kuriozum żeby ten sam sędzia w takiej samej sytuacji musiał zwracać uwagę, czy prowadzi akurat mecz Ekstraklasy, czy – na ten przykład – Ligi Europy. Albo gramy w piłkę nożną (tak po prostu), albo w jakąś tam polską piłkę nożną (angielską piłkę nożną, włoską piłkę nożną, rosyjską piłkę nożną. itd.). A skoro wybieramy wariant pierwszy, zasady powinny być identyczne. Bez względu na to, czy gramy (i sędziujemy) akurat w Warszawie, Amsterdamie, Bamako, Montevideo, czy Kuala Lumpur. No i przestańmy – na litość Boską! – wiecznie przy tych zasadach gmerać. Wiecie dlaczego futbol jest tak popularny? Bo jest prosty i możliwy do grania praktycznie wszędzie? Jasne. Ale również dlatego, że jest praktycznie niezmienny. Mecz na MŚ w Urugwaju w 1930tym, mecz Pucharu Polski A.D. 1967, mecz Ligi Mistrzów z poprzedniego sezonu – wszystkie te spotkania mogą się różnić dynamiką, taktyką, techniką wykonania piłki, krojem strojów i wieloma innymi aspektami. Niemniej wszystkie zostały rozegrane wg bardzo podobnych reguł. Konserwatystom z International Board, trwale opierającym się zakusom przeróżnych futbolowych robespierdków, należałoby chyba wystawić pomnik.

Mamy zawodowców, mamy organizację, mamy spójne przepisy – wreszcie idziemy na boisko. A tam wymagamy posłuchu i szacunku. Znów przykład pierwszy z brzegu: moim zdaniem niedawny mecz Ligi Mistrzów pomiędzy Chelsea, a PSG powinien był się zakończyć po trzydziestu paru minutach ośmioma czerwonymi kartkami dla gospodarzy, a co za tym idzie, walkowerem dla gości. Prawo do dyskusji z arbitrem – a i to w sposób grzeczny i stonowany! – winien mieć w y ł ą c z n i e kapitan drużyny. Cała reszta, o ile chce zapytać sędziego o zdrowie małżonki i/albo tani nocleg w jego rodzinnej miejscowości, ma ku temu doskonałą okazję po zakończeniu spotkania. Wszelkie próby wywierania nacisku na rozjemcę muszą być eliminowane z całą stanowczością i surowością. Inaczej nigdy nie doczekamy się porządnego sędziowania.

Co zaś się tyczy „dogrywki”, jeśli jakiś mizerny trenerzyna uporczywie obarcza sędziów winą za nieudolne występy swych podopiecznych, należy go zaprosić na konfrontację z arbitrem. Podczas tejże zostanie mu wytłumaczone, jak bardzo nie ma racji. Dostanie również egzemplarz przepisów gry w piłkę nożną z autografem sędziego i ostrzeżenie, żeby nieco się opamiętał. Inaczej licencję niedługo powiesi sobie na gwoździu w wychodku. Szpecjalistów natomiast proponuję raz na jakiś czas zaprosić na kurs sędziowski. Niech sobie chłopaki pobiegają, pogwiżdżą, generalnie popróbują, jak ten chlebek smakuje. Nagra się ich i w razie kolejnych wypowiedzi szkalujących arbitrów będzie jak znalazł.

Na koniec poruszana w komentarzach do zbyszkowego dzieła kwestia elektroniki. Jak zapewne widać z powyższych wypocin, jestem przeciw. Przynajmniej do momentu, gdy zostaną wyczerpane wszystkie inne możliwości. Entuzjastom technicznych nowinek chciałbym przypomnieć, że na końcu dowolnie skomplikowanego łańcucha technologicznego i tak zawsze stoi człowiek. Stary, nie zawsze dobry homo sapiens z całym dobrodziejstwem inwentarza.