Proces

Wczesnym niedzielnym popołudniem udałem się na proszony, „branżowy” obiadek. Przyznam szczerze, że nie przepadam za podobnymi okazjami. Nie znoszę przyklejonych, fałszywych uśmiechów, wymuszonej uprzejmości, a przede wszystkim mierzi mnie sztuczne przydawanie wagi wydarzeniom tego sortu. Takie pompowanie balonu własnej istotności, udawanie rekinów przez płotki, etc.

No ale bywać czasem trzeba, bo a nuż się okaże, że „nieformalna” znajomość z którąś spośród tychże płotek jakiegoś pięknego dnia okaże się użyteczna. Zresztą, może gdybym wciąż jeszcze nie przetrawiał frajerskiej porażki Cracovii z Legią ledwie kilkanaście godzin wcześniej, spojrzałbym na całą hecę przychylniejszym okiem.

Po zupełnie smacznym posiłku towarzystwo nieco się rozpełzło. Panie skupiły się na omawianiu walorów florystycznych przyrestauracyjnego ogródka. Panowie natomiast wdali się w żywą dyskusję o tym, czy kara nałożona przez FIFA na Kolumbijczyka (!) Suareza jest współmierna do jego win, czy też zdecydowanie zbyt surowa. Jeden jegomość utrzymywał, że przecież ugryziony „Czielyni” to Włoch, a Włosi, wiadomo – oszuści i krętacze, toteż Suarezowi należałoby odpuścić. Inny kontrargumentował, iż Włosi Włochami, ale skoro już facet zdecydował się odejść z Liverpoolu, należałoby go w ogóle wykluczyć z futbolowej społeczności. Na zawsze. O tym, jak ewentualne pozostanie na Anfield mogłoby wpłynąć na surowość kary dla domniemanego reprezentanta Kolumbii, mój nowy kolega nazbyt się nie rozwodził. W ogóle zarówno obaj dyskutanci, jak też towarzyszący im potakiwacze szybko zrozumieli, iż w omawianej materii konsensusu raczej nie znajdą. Gracko przeszli zatem do szacowania szans na odbudowę wielkiego Man United pod wodzą Louisa van Gaala.

W tematach ogrodniczych nie jestem przesadnie biegły. Nie zamierzałem też – bo i po co – uświadamiać „futbolowych” dyskutantów co do rzeczywistej narodowości nowego gwiazdora Barcelony. A że los ekipy z Old Trafford jest mi krańcowo obojętny, postanowiłem oddać się milczącej konsumpcji wyjątkowo pysznych winogron i kontemplacji wiszącego na ścianie bohomaza nieznanego mi autorstwa. I byłbym tak sobie pewnie w pełnym spokoju konsumował i kontemplował, gdyby nie jeden z dyskutantów, który – ewidentnie tracąc poparcie wśród potakiwaczy – postanowił właśnie u mnie poszukać ostatniej deski ratunku. Ponieważ nie dosłyszałem treści jego pytania, zdawkowo odparłem „nie wiem”. „Jak to pan nie wie?” drążył tamten, „nie interesuje się pan piłką?” „Interesuję się” odparłem „jestem kibicem Cracovii”.

Nie jestem pewien, czy podobny efekt udałoby mi się osiągnąć np. wyznaniem, że jestem terrorystą-samobójcą z Frontu Wyzwolenia Kurpsiewszczyzny, pod marynarką schowałem bombę i zaraz ją odpalę, posyłając całe towarzycho do Abrahama na piwo. Grobowa cisza trwała przez dobre kilkanaście sekund. Przerwało ją dopiero głupkowate pytanie jednego z dyskutantów o to, czy zabrałem ze sobą jakieś petardy, albo nawet maczetę. Na szczęście gospodyni w porę dostrzegła, że atmosfera niebezpiecznie gęstnieje i zaprosiła wszystkich na deser. Do końca spotkania było raczej spokojnie, acz i tak parokrotnie musiałem dawać odpór zdziwieniu, żem w miarę wykształcony, kulturalny i w ogóle jakiś taki sensowny, a jednak chadzam na stadion.

Ot, opowiastka jakich wiele. Niby żyjemy w państwie, w którym sekowanie kogokolwiek za cokolwiek nie jest mile widziane. Ba, za dyskryminację na tle rasowym, narodowościowym, wyznaniowym, płciowym, etc. grożą zupełnie poważne sankcje karne. Mimo to, zapewne wielu ligowych kibiców (klubowe barwy bez znaczenia) niejednokrotnie czuło się tak, jak ja w tamto niedzielne popołudnie. Niczym kafkowski Józef K., poddawany przesłuchaniom, ostracyzmowi i szeregowi innych sankcji, choć przecież nie zrobił nic złego.

Przesadzam? Och, jasne. Nikt przecież nie nastawał na moje życie. Nikt mnie nie pobił, nie wtrącił do mamra, nie wyrzucił z roboty. Nikt mi choćby okien w chałupie nie powybijał, ani nawet nie zdarł lakieru z auta. Czyli w zasadzie powinienem się cieszyć, tak? Może. Ale jakoś nie potrafię. Mimo usilnych starań nie umiem zrozumieć jak to jest, że w rzekomo cywilizowanym kraju, w samiutkim środku Europy, można z kogoś zrobić untermenscha. I to tylko dlatego, że w miarę możliwości dociera na trybuny, bądź zasiada przed telewizorem i pasjonuje się radosną twórczością rodzimych skórokopów.

Wracamy do Kafki. Nieodłączna jego powieściom atmosfera paranoidalnego absurdu towarzyszy także rodzimej dyskryminacji okołofutbolowej. Nie wierzycie? No to spróbujcie sobie wyobrazić, że jedną z pierwszych uchwał NSDAP po dojściu do władzy w Niemczech była… ogólnonarodowa zrzutka na masową budowę synagog i pensje dla rabinów. Albo że przesiąknięci homofobią arabscy szejkowie szastają petrodolarami stawiając coraz to nowe kluby dla gejów i hojnie nagradzając co bardziej oryginalne Drag Queens. Nie do pojęcia? Ależ skąd, oto Polska właśnie! W ciągu ostatnich kilku(nastu) lat jak kraj długi i szeroki wyrosło całe mnóstwo nowych stadionów. I takich małych, i takich większych, i takich całkiem pokaźnych. Wszystkie, co do sztuki, postawiono za publiczne pieniądze. I to postawiono nie dla Barcelon, czy Manchesterów, a dla Cracovii, Legii, Górników, Stali, Wiseł, Orłów i całej reszty, z której przytłaczająca większość finansowana jest – tak, tak! – z państwowej/samorządowej kiesy. Jednocześnie ludzi, którzy chcą na te stadiony chodzić i te Stale, Górniki et consortes oglądać, uważa się powszechnie za groźnych wyrzutków, niebezpiecznych dla zdrowej tkanki społeczeństwa. A od czasu do czasu jakiś wojewoda wpada na nieodmiennie fenomenalny pomysł, by ten, czy ów postawiony za publiczną kasę stadion zamknąć, a opłacanym przez samorząd sportowcom kazać grać dla pustych krzeseł. Sam Mistrz Franz by tego lepiej nie wymyślił.

Nie sądzę także – choć może jestem człowiekiem małej wiary – że dałby radę wykoncypować archetyp bohatera zwanego polskim dziennikarzem sportowym. Owe pocieszne postaci zajmują się głównie biadoleniem nad poziomem rodzimego futbolu i tworzeniem własnych, po ekspercku nieomylnych recept na jego poprawę. Wzór tychże recept wszyscy znamy, toteż tylko pokrótce: prezes powinien był zatrudnić tego, nie tamtego trenera/selekcjonera (a w ogóle najlepiej z zagranicy), trener/selekcjoner musiał był wystawić siamtych, nie owamtych piłkarzy (a dyrektor sportowy nie zadbał o sprowadzenie jakiegoś Messiego, czy choćby Rodrigueza), no i generalnie „ja wiedziałem, że tak będzie!”. Natychmiast po wystawieniu recepty państwo żurnaliści wracają do obsobaczania „polskiej kopaniny”, w tzw. międzyczasie znów obśmiewając ligową frekwencję i wypychając każdego ćwierćzdolnego grajka zagranicę „żeby sobie kariery nie zmarnował”. A potem a piat’ – prezes to, trener tamto, piłkarze siamto. No i jeszcze ci wredni „kibole”. Kafka? Nie, to już Joseph Heller. Paragraf 22.

Pisze Na Aucie kolega MeM: Na obiedzie u teściowej z nudów patrzyłem w telewizor, leciał jakiś kanał tematyczny Polsatu (romanse czy coś takiego) a na nim program typu reality show o kilku dziewczynach chcących się zatrudnić w sklepie z butami (...). Jednym z zadań dla pań było obsłużenie kilku "podstawionych klientów". Jednym z nich był facet ubrany na czarno i w znajomej czapeczce z czarną "L". Jakie było moje zaskoczenie, gdy okazało się, że zadaniem tego aktora była kradzież butów ze sklepu, a przez narratora był określany jako "złodziej" i "bandyta". Normalnie myślałem, że rzucę czymś w ekran, nie mogłem uwierzyć w to co widzę.

Po raz kolejny apeluję do Waszej wyobraźni: co stałoby się, gdyby podobny materiał wyemitowany został w Anglii, Hiszpanii, czy Niemczech, a „złodziej” miał na sobie czapeczkę Arsenalu/Realu/Bayernu? Nooo… Nie stałoby się, prawda? I wcale nie dlatego, że kibice nad Tamizą/Manzanares/Izarą są inni, niż my. Są tacy sami, czyli… różni. I także nie dlatego, iżby społeczeństwa w/w państw (a także wielu innych) przesadnie różniły się in plus od polskiego. Po prostu nawet gdyby angielski/hiszpański/niemiecki scenarzysta wpadł na tak idiotyczny pomysł (co samo w sobie wydaje mi się mocno wątpliwe), producent natychmiast ściągnąłby go na ziemię wizją procesu (sic), jaki klub niechybnie wytoczyłby stacji za szarganie swojego wizerunku.

Nie zgadzam się zatem, że sami jesteśmy sobie winni. Że to my, kibice, zapracowaliśmy na taki, a nie inny obraz siebie samych w mediach, a co za tym idzie, także w tzw. opinii publicznej. Owszem, są pośród nas tacy, którzy wszczynają burdy, ciskają petardami, niszczą publiczne mienie, biją się, czy nawet zabijają. Ale dokładnie tak samo istnieją leniwi Murzyni, Żydzi prowadzący szemrane interesy, rozwiąźli geje i inni przedstawiciele poszczególnych grup społecznych utrwalający ich negatywny obraz. Ba, są nawet tacy, którym ów negatywny obraz jak najbardziej pasuje. Przede wszystkim jednak są takie czasy, że sekowanie jednostki na podstawie stereotypów zwyczajnie nie uchodzi. A przynajmniej nie powinno.

Podsumowanie? Oj, będzie patetycznie, w końcu to mój pierwszy tekst dla czarnej-eLki, wypadałoby zacząć z przytupem. Otóż większość interpretatorów „Procesu” utrzymuje, iż Józef K. skazany został za swą bierną postawę wobec zła. Nie idźmy tą drogą. Nie dajmy się tłamsić i nie udawajmy, że pada, gdy ktoś ordynarnie pluje nam w pycho. Może za parę lat doczekamy tych pięknych chwil, gdy w Polsce, kraju rzekomo zakochanym w futbolu, kibicowanie polskiemu klubowi będzie jak najbardziej normalne. A wtedy, jestem dziwnie spokojny, udręka związana z tym kibicowaniem stanie się zdecydowanie znośniejsza.