Zezem. W Kalejdoskopie odc. 7

W minioną środę odbyła się w Kielcach XIV konferencja wspólnej inicjatywy PZPN i Komendy Głównej Policji „Bezpieczny stadion”. Dla PZPN to tak ważne wydarzenie, że aż w dwóch dniach i odsłonach na swojej oficjalnej stronie je umieszcza. Prezes Boniek wręczył statuetki w różnych kategoriach, a to komendom Policji i Straży Pożarnej, a to klubom, a to kierownikom ds. bezpieczeństwa, też za fair play.

Ogólna wymowa konferencji: jest dobrze, a będzie jeszcze lepiej. Prezes Boniek  wskazał na wzorową atmosferę na Stadionie Narodowym i uznał, że ona, jak i poprawa porządku i bezpieczeństwa, to wynik ogromnej pracy PZPN. Zastępca Komendanta Głównego Policji stwierdził, że ta poprawa to wynik głównie istnienia ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych. Rozumieć przez to należy, że przepisy sankcyjne określające rodzaje czynów niedozwolonych działają prewencyjnie.

Zanim przejdę do wskazania tych deliktów, uwaga ogólna. Otóż w naszym pięknym kraju widzianym z lotu ptaka utarło się przekonanie, że prawem jest przepis, albo ściślej norma prawna, a więc to, co zostało uchwalone. Te poglądy rodem z końca XIX i początku XX wieku zwane pozytywizmem prawniczym lub na gruncie niemieckim normatywizmem pozwalały różne zbrodnicze ustawy z przeszłości nazywać prawem, a nie bezprawiem. W ostatnich ponad 70 latach uważa się, że prawo stanowione musi mieć odniesienie do prawa natury, czyli do uniwersalnych prawideł opartych o reguły moralne takie jak sprawiedliwość lub też traktować jego istnienie w działaniu. Ten nurt traktuje prawo jako środek do osiągnięcia celu społecznego. W tym ujęciu prawem są wszystkie pozytywne, zwłaszcza grupowe zachowania ludzi /idealizm prawniczy/ lub też wyroki sądów „potępiające” określone zachowania i czyny jako niedozwolone. Aby uwypuklić różnice  wskażę tylko jeden przykład, mianowicie wedle normatywistów zakaz używania rac na meczach jest prawem, zaś wedle funkcjonalistów ten zakaz byłby prawem albo tylko wówczas gdyby rac nie używano, albo gdyby za ich użycie kluby i konkretne osoby były karane. A w Polsce z reguły nie są. W tym sensie UEFA wykazuje szacunek dla funkcjonalizmu, a u nas to czysty normatywizm. Ze skutkami w postaci ośmieszenia tego przepisu, udawania że problemu nie ma i milczącej zgody na łamanie ustanowionego prawa.

A teraz wymienię przepisy prawno-karne stanowiące katalog zachowań niedozwolonych przed, w czasie i po meczu.
W ustawie o bezpieczeństwie imprez masowych zapisano,że należą do nich:
- niewykonanie poleceń służb porządkowych i informacyjnych /art.54/,
- przebywanie w miejscu nieprzeznaczonym dla publiczności lub w niewłaściwym sektorze /art.54/,
- niewykonanie poleceń wydanych przez Policję i Żandarmerię Wojskową /art.55/,
-wnoszenie lub posiadanie napoi alkoholowych /art.56/, naruszenie zasad przekazywania informacji /art.57/
-używanie elementu maskującego w czasie imprezy sportowej /art.57/
W nowelizacji z 30.07.2015 roku dodano:
- zakaz używania niebezpiecznych narzędzi lub środka obezwładniającego wobec służb porządkowych i informacyjnych /art.57b/,
- obowiązek orzeczenia przez sąd w przypadku ukarania za przewinienia z art. 54-57 kary dodatkowej zakazu stadionowego na okres od 2 do 6 lat
- traktowanie wykroczeń z Ustawy jak czynów chuligańskich.
W kodeksie wykroczeń zaliczono do takich czynów:
- nieopuszczenie zbiegowiska /art/50/,
- zakłócenie porządku publicznego /art.51/,
- nawoływanie do przestępstwa /art.52/,
- niszczenie cudzej rzeczy /art.124/, uniemożliwienie korzystania z urządzeń użytku publicznego /art.143/.
W nowelizacji z 30.07.2015 roku do art. 51 kodeksu wykroczeń dodano obowiązkowe orzekania zakazu stadionowego za naruszenie porządku w drodze z i na stadion oraz w komunikacji miejskiej. Do tego mogą dochodzić takie wykroczenia jak: lekceważenie Narodu i Państwa /art.49/, fałszywy alarm /art.66/ czy używanie słów nieprzyzwoitych/art.141 kw/.
Do tego dochodzą artykuły ustawy, które stanowią o przestępstwach i są to:
- wnoszenie lub posiadanie broni lub materiałów wybuchowych /art.59/,
- organizowanie imprezy masowej bez zezwolenia /art.58/,
- rzucanie przedmiotami zagrażającymi życiu lu zdrowiu /art.60/,
- prowokowanie do działań zagrażających bezpieczeństwu prze spikera zawodów /art.61/.
Dla porządku dodam, że w znowelizowanej ustawie o bezpieczeństwie imprez masowych zniesiono obowiązek posiadania kart kibica jako warunek zakupu biletu na mecz i dopuszczono możliwość sektorów z miejscami stojącymi, o ile ich liczba nie przekracza 25% pojemności stadionu.

Jako podstawowe jednak w omawianym kontekście jawią się regulacje UEFA i PZPN. W kwestii bezpieczeństwa i porządku regulaminy dyscyplinarne wskazują kary, jakie należą się za naruszenia określone przez sędziego zawodów w protokole i delegata federacji na mecz. Obszerniej, i słusznie, regulaminy opisują inne naruszenia zasad organizacyjnych  meczów oraz niedozwolonych zachowań kibiców, organizatorów tych imprez. I tak UEFA zakazuje naruszania ludzkiej godności obrażających jednostkę lub grupę na dowolnym tle, w tym koloru skóry, rasy, religii lub pochodzenia, znacznie ostrzej traktując recydywę czyli powrót do wykroczenia. Zabrania ona także wszelkich form ideologicznej, politycznej i religijnej propagandy.

W tym miejscu muszę zwrócić uwagę na fakt, że PZPN dopiero po dwóch latach od zmian w regulaminie UEFA zmienił swoje przepisy, co nastąpiło to z dniem 09.06.2015 roku. Nie będę analizował zmian w tym akcie, bom nie naukowiec, lecz wskażę tylko na to co obowiązuje.

W art. 67 zabrania się prezentowania treści o charakterze pogardliwym, rażąco nieetycznym, pochwalającym terroryzm, przestępczość, odwołujących się do zbrodniczych ideologii, treści politycznych, treści o charakterze dyskryminacyjnym, w szczególności odnoszącym się do koloru skóry, języka, religii bądź pochodzenia. Zakazuje się też okrzyków lub popełnienia innego aktu o takim charakterze z takimi treściami.
Art. 69 zakazuje używania słów wulgarnych lub uznanych powszechnie za obraźliwe.
Art. 70 zabrania podważania decyzji sędziego, zaś art. 72 zakazuje stosowania gróźb, przemocy lub naruszania nietykalności osobistej sędziego.
W art. 73 wprowadzono kary za niesportowy tryb życia lub naruszenie zasad porządku publicznego.
Art. 76 zabrania prowokowania kibiców.
Określono też możliwość karania za zachowania w czasie również niezwiązanym  z meczem piłkarskim, jak w art. 75 za podżeganie do zabronionych zachowań publicznie lub za pośrednictwem środków masowego przekazu oraz w art. 77 za wypowiedzi poniżające, mogące narazić na utratę zaufania niezbędnego do pełnienia urzędu lub poniżające wobec władz PZPN, związków wojewódzkich, klubów, zawodników, sędziów, trenerów, działaczy. Na szczęście te przewiny z art. 77 nie tyczą kibiców.

I tu mamy to zderzenie o którym napisałem na początku, pomiędzy tym co zapisano jako prawo /law in books/, a tym jak ono powinno działać /law in action/. Gdyż niewątpliwie zapisy aktów krajowych są słuszne. Ale mam poważne i uzasadnione wątpliwości czy są właściwie wykonywane. I tu kolejna dychotomia. UEFA karze wszystkie polskie kluby uczestniczące w rozgrywkach europejskich, w tym PZPN za zachowania kibiców czy przewiny klubów. Więc może my tylko w Europie nie potrafimy się odpowiedni zachować, a w krajowych rozgrywkach jesteśmy chodzącymi aniołami? Szczerze wątpię. Nie negując ewidentnej poprawy w zakresie szeroko rozumianego bezpieczeństwa i szanowania podmiotowych praw człowieka, zasadne jest zatem pytanie, dlaczego jest tak dobrze, skoro jest tak kiepsko?