Zakałą Rzeczypospolitej - kibice

Jeżeli ktoś liczy na tekst w ramach antykibolskiej krucjaty, niestety spotka go rozczarowanie. Przynajmniej połowiczne, ponieważ autor przemyśleń jako przedstawiciel rodu niekumatego jakieś pretensje i żale wobec kumatej zbiorowości również wyłuszczy, ale tylko w części rozważań i niech to będzie traktowane jako tożsamościowe uwiarygodnienie.

Rzecz poświęcona zostanie w głównej mierze tym, których stereotypowo określani „kibolami”, nazywają równie szablonowo „piknikami”. Ponieważ jedni głośno zaśpiewają „ole, to my kibole”, a drudzy z równą dumą oświadczą „piknik, to brzmi dumnie”, porzucając eleganckie akceptowalne środowiskowo etykietki, nazwijmy „rzeczy po imieniu”, nie od bandytów i troglodytów rozpoczniemy rozważania, a od januszy, pazi, klientowskich mainstreamowych medialnie sterowanych marionetek. Przywołuję te określenia w swej naiwności, że w dalszym biegu podejmowanego tematu od takich dwustronnych skojarzeniowych klisz pełnych uprzedzeń, zarówno ja, jak i Ty który właśnie poświęcasz swój czas na zapoznanie się z wytworem tych moich kibicowskich peregrynacji, zdołamy się uwolnić. Obiecuję, będę sie starał, na tym mi zależy, kto czuje sentyment i przywiązanie do posługiwania się prostym szablonem frazeologii, definiującej szybko i łatwo zagadnienia, niech lekturę sobie odpuści, czasu szkoda.

Euro 2012, to miało być piłkarskie święto, tym większe i godne, że celebrowane na wspaniałych ołtarzach wzniesionych na własnym dotychczas zapyziałym, europejsko zaściankowym podwórku. To była impreza, która miała pochłonąć miliony i tak się również stało, wydano na nią krocie, ale też dano powód do wspólnoty przeżyć wielu tysiącom. Pełne fanzony, wysoka oglądalność meczów to poświadczają. Z pewnością zainteresowanie generowały media, w sposób dla siebie typowy, czyli na maksa, na futbolowym święcie i związanym z nim odpustowym jarmarku kto mógł tez chciał zarobić i się wzbogacić. Komercja zbierała obfite żniwo, ale czy mogło być inaczej i czy tylko niej należy przypisać społeczny futbolowy entuzjazm, który w pewnym momencie wydawało się, że ogarnął zdecydowaną większość Polaków?

Wątpliwości wobec takiego stanu rzeczy miały dwie formacje, zjednoczyły się w negacyjnej „egzotycznej” spółce „feministki” z „ruchem kibicowskim”. Od proklamacji hasła „Fuck Euro”, do deklaracji zbojkotowania imprezy lub co najwyżej obojętnego jej potraktowania.

Feministki zostawmy w spokoju z fallicznymi interpretacjami na temat futbolu jako zjawiska społecznego pani prof. Magdaleny Środy, przyczyny dla których na turniej europejskich reprezentacji wypiął się ruch kibicowski gromadzący aktywną klubową społeczność kibiców wydają się ciekawsze, ale i nie one są głównym celem obecnych rozważań. Dla nich istotny jest rezultat zjawisk i postaw. Z jednej strony medialne i merkantylne nakręcanie bębenka popularności reprezentacyjnej piłki, z drugiej, zanegowanie i wycofanie się z tego nurtu, tych dla których organizowanie i udział w dopingu na klubowych stadionach był chlebem powszednim, życiową pasją. Używając szablonowych, stereotypowych etykietek Reprezentacja Polski w piłce nożnej ostała się z „piknikami”. „Kibole” czy to w imię: antykomercyjnego - against modern football, czy przeciwko pewnemu matołkowi z którym wojują, czy też w imię narodowych pryncypiów nie tolerujących „farbowanych lisów”, czy też z obawy, że utopią, zatracą się wśród morza „pikników”, z innych jeszcze przyczyn, z trybun stadionów, na których kadra ma rozgrywać swoje mecze, dali drapaka.

Z argumentami można polemizować, z rzeczywistością już nie, a zgodnie z nią doping na modłę ultrasowską zniknął, pozostał tylko ten spontaniczny, chimeryczny, „piknikowy”. W tych kategoriach raz lepszy, raz gorszy, w zestawieniu z innymi nacjami w tym samym gatunku nawet poprawny, wstydu nie przynoszący, ale w konfrontacji z klubową meczową atmosferą zdecydowanie jej ustępujący, do pięt jej nie sięgający, ale też trudno wymagać od „piknika”, żeby przekrzyczał „fanatyka”. To dwa inne „systemy walutowe”, kategorie wagowe, czy wręcz dyscypliny, to jak żądać od judoki nawet mistrza olimpijskiego, by od razu rozkładał wszystkich na łopatki w MMA. Dopóki nie pozna arkan mieszanych sztuk walki, w ich ramach się nie zaadaptuje, pozostanie laikiem i dyletantem zbierającym bęcki. Kto oczekiwał lub oczekuje atmosfery na Narodowym na miarę tej z Ł3 jest albo naiwny, albo realiów trybun kompletnie nie zna. Jakiekolwiek porównania w sile decybeli, długości i jakości dopingu choćby najbardziej druzgocące dla kibiców kadry, będą dla nich i tak wartościowe ponieważ nijako zestawia się amatora z profesjonalistą, a to już samo w sobie tego pierwszego nobilituje.

O dziwo na meczach reprezentacji realizowany jest jeden z postulatów, którego nie egzekwowanie niekiedy podnoszono i zarzuca się nadal „zawodowcom”. Doping na kadrze jest koherentny z wydarzeniami na boisku. Ma to pozytywy, ale i negatywy. Siła dopingu wzrasta wraz z ekscytacją gorącymi wydarzeniami na murawie, ale też zamiera gdy sprawy przybierają zły, pesymistyczny obrót. Stoi to w sprzeczności z główną ideą, która w oczywisty sposób winna kibicowi przyświecać, by wspierać swą drużynę, dopingować ją w chwilach trudnych, zwątpienia, kryzysu, kiedy dawka wiary w końcowy sukces na przekór nieprzychylnemu losowi, płynąca z trybun wydaje się najbardziej potrzebna. Cóż po wiwatach i radosnym skandowaniu przy pozytywnym wyniku, gdy w odwrotnej sytuacji następuje cisza świadcząca o udzielającym się zniechęceniu, zwątpieniu, gdy zaczynają się pojawiać gwizdy znamiona zawodu, lub  okrzyki drwin i szydery dowody frustracji wymierzone we własnych piłkarzy, których podobno miało się wspomagać. Cóż po takim kibicu identyfikującym się, utożsamiającym z drużyną gdy jest zwycięska, a dyskredytującym, złorzeczącym jej, odwracającym się od niej w obliczu porażki!?

Na meczach ligowych w przypadku niekorzystnego rezultatu, doping ultrasowski jest ciągły, oznaką zniecierpliwienia lub dezaprobaty dla zaangażowania piłkarzy są „przerywniki” wzywające do skutecznej gry, a wzmocnione najbardziej rozpowszechnionym, pospolitym przekleństwem, lub odezwy skierowane w kierunku zawodników, a przypisujące im hańbiący klub brak poświecenia, ambicji z ich strony. Doping jest jednak ustawiczny, na adekwatną kibicowską ocenę, wyrażoną brawami lub gwizdami, w bezwzględnym wymiarze przychodzi pora po ostatnim gwizdku sędziego i trudno taki rodzaj postępowania zanegować. Nie zawsze również, kiepski wynik świadczy o braku zaangażowania, ambicji, a wówczas zamanifestowane z trybun „czy wygrywasz, czy nie ...” dowodzi klasy kibica, który jest i na dobre i na złe.

Oczywiście od takiego kanonu postępowania bywają odstępstwa,  są przejawy innych kibicowsko-zaangażowanych standardów ciężkie do zaakceptowania przez niekumatego kibica, ale z tak wypracowanym modelem, przyjętymi wymienionymi zasadami, w tym aspekcie, raczej wypada wyrazić aprobatę.

Kto ma wątpliwości, czy w obliczu gorszej dyspozycji własnej drużyny, rozczarowania niekorzystnym rezultatem u siebie w domu, na minuty przed końcem batalii, gdy wcześniej było się ogłoszonym faworytem potyczki, gdy obecnie rywal skupieniem, koncentracją, organizacją gry, zdaje się pozbawiać gospodarzy i na murawie i na trybunach wszelkich złudzeń, to czy w takiej sytuacji warto do ostatniego momentu ściskać kciuki, zdzierać gardło, dopingować, kto wątpi niech wspomni ćwierćfinał Ligi Mistrzów z 9 kwietnia 2013 roku, Borussia – Malaga!

Telewizyjnego sprawozdawcę z tego wydarzenia za nieukrywaną stronniczość, brak obiektywizmu w komentarzu można napiętnować, ale z wyartykułowanym zdaniem: "Kto wyszedł z tego stadionu przed czasem, jest skończonym idiotą" nie sposób jest się nie zgodzić.

Z innej beczki, czyż za najdobitniejszy przykład identyfikacji z drużyną, wspierania jej w każdym momencie, niezależnie od wyniku, nie służy ten obrazek, zaczerpnięty skądinąd nie z klubowego, a z reprezentacyjnego poziomu:

No właśnie, wracając na własne reprezentacyjne kibicowskie podwórko wydaje się, że ostatnie mecze i postawa kibiców na nich, odbija się niektórym głęboką czkawką.

Jan Krzysztof Bielecki w wywiadzie dla tok.fm:

http://www.sport.pl/pilka/1,64946,13623486,Byly_premier__Na_mecze_kadry_przychodza__krewetkowcy__.html

„- Poruszając się w niebezpiecznym politycznie i społecznie obszarze, muszę stwierdzić, że zupełnie inna jest struktura kibiców na meczach reprezentacji i na meczach ligowych. Na kadrę - jak powiedział kiedyś były irlandzki pomocnik Roy Keane - przychodzą ci, którzy jedzą kanapki z krewetkami. Na spotkaniach ligowej jest dużo młodzieży. Czasem zapiekłej, czasem przekraczającej reguły gry. Ale oni nigdy by nie wymiękli. Nie chcę wymieniać klubów, ale do głowy przychodzą mi przynajmniej trzy, których fani nigdy nie wymiękają. Nawet przy wyniku 1:3 krzyczeliby tak, jakbyśmy wygrywali. Ci z krewetkowymi kanapkami przyszli jak do teatru, a że w teatrze było słabo, to się poddali i tylko zagwizdali na koniec meczu.
- PZPN mógłby nad tym się zastanowić. Np. nad cenami biletów albo robiąc specjalny sektor dla młodego kibica. Żenujące było, że 57 tys. ludzi zostało przekrzyczanych przez dwa tysiące Ukraińców. Więc gdybyśmy zrobili pięć tysięcy miejsc dla naszych sprawdzonych kibiców, to oni nie wymiękliby do 90 minut. PZPN się może modernizuje, ale tego zabrakło. Nie ma sportu bez fanatycznego kibica. Stąd te konflikty z kibicami. Z nimi trzeba się ułożyć. Bez ich zacięcia i sportowej złości ani nie będzie kibicowania, ani dobrej gry. To nie jest łyżwiarstwo figurowe”.

No cóż, różnicę w strukturze kibicowskiej na meczach kadry i ligowych diagnozujemy wspólnie z panem premierem. Wartość pewnych atrybutów ultrasowskiego dopingu również do spółki potrafimy docenić, a jednak ta wypowiedź mnie irytuje.
Choć na meczu z Ukrainą nie byłem, za kibica repry się uznaję, Euro 2012 nie bojkotowałem, teraz z ust ekspremierowskich kropnął mnie zaszczyt otrzymania miana „krewetkowego kibica”. Doprawdy łatwość szafowania przez polityków uogólniającymi określeniami, na dodatek pejoratywnie definiującymi spore grupy społeczne jest zdumiewająca.  Jeszcze całkiem niedawno kumpel Jana Krzysztofa Bieleckiego aktualny premier deklarował równocześnie prosząc: "aby ludzie odpowiedzialni za państwo, czy to jest prezydent dużego miasta, czy lider sporej partii politycznej, czy liderzy opozycji, żeby stanęli po stronie państwa i jego służb, a nie po stronie chuliganów, a nieraz zwykłych pospolitych bandytów. - Jeśli nie staną po naszej stronie, to rzeczywiście trudno będzie nam wygrać. W tej sprawie musi być narodowe porozumienie”

http://polska.newsweek.pl/-koniec-z-bandyterka---tusk-broni-decyzji-o-stadionach,76268,1,1.html

Jak w tym kontekście interpretować słowa JKB, samowolnie i autonomicznie pod wpływem emocji wyłamał się z linii partyjnej i rządowej,  czy jednak jako emisariusz na wolontariacie sondując zapowiedział zmianę kursu politycznego wobec  „kiboli”?

Obojętnie jednak jaką funkcje mają te słowa, rażą mnie beztroską. Owszem obszar politycznie i społecznie jest niebezpieczny, dlatego tym bardziej rzucone zdanie: „Nie ma sportu bez fanatycznego kibica.” dziwi. Owszem z interpretacją Pjusa pojęcia „fanatyk” z chęcią bym podyskutował, nie wykluczając jej przyjęcia, zaakceptowania, ale już z definicjami zaczerpniętymi z  innych legijnych dróg miałbym jak przypuszczam spore problemy.

Ekspremierowi sekunduje niedoszły kandydat prezydencki, polityczny znany dziennikarz.

Tomasz Lis: „Każdy potrafi wrzeszczeć "Polska, biało czerwoni" jak nasi wygrywają. Ale kibic jest od tego, żeby zdzierać gardło zawsze i na całego, szczególnie wtedy, gdy drużynie nie idzie. W czasie Euro na Stadionie Narodowym daliśmy się przekrzyczeć Rosjanom zajmującym jeden sektor. Trochę lepiej było po bramce Błaszczykowskiego, ale tylko trochę. W czasie meczu z Ukrainą daliśmy się przekrzyczeć garstce Ukraińców. Ta garstka zdominowała jakieś 53 tysiące Polaków bardziej niż 11 Ukraińców naszych 11 - tu piłkarzy. Wstyd. (...) Publika spała jak na odpuście albo na marnym pikniku.”

http://tomaszlis.natemat.pl/55467,takie-granie-jak-kibicowanie

Pan redaktor Lis podpadł mi za okładkę pisma ze Smudą wystylizowanym na Piłsudskiego przed meczem z Rosją na Euro, ale krewetkowo-kibolskiemu rozróżnieniu obecnie się przynajmniej przeciwstawia, dobre i to, w propagowaniu aktywnego, ustawicznego dopingu, na poziomie deklaracji wydaje się równie stanowczy jak Staruch. Gdyby nie polityczna przypisywana proweniencja zostałby jeszcze zwerbowany na Żyletę.

Ech, ta polityka, pozostaje nadzieja że redaktor Lis z redaktorem Zimochem reprezentacyjną ultraskę na Narodowym zorganizują i rozkręcą. Lis na gnieździe – fajnie brzmi!

W gronie zawiedzionych postawą kibiców na Narodowym i otwarcie to manifestujących, znajdują się jeszcze, Dariusz Tuzimek szyderę z reprezentantów nazywający wieśniactwem, oraz Michał Pol obwieszczający na swym blogu: „Krewetkowym skrytożercom stanowcze na trybunach mówię stanowcze „nie!” Szyderę róbcie sobie w pubach i przed telewizorem, ale jeśli ktoś idzie na reprę na trybuny niech jednak pewien kodeks zachowań obowiązuje!” http://michalpol.blox.pl/html

Widzę tu jednak subtelną różnicę z wypowiedzią Jana Krzysztofa Bieleckiego. Przynajmniej takie jest moje wrażenie, o ile polityk-bankier-biznesmen zdegustowany generalizował przeciwstawiając całość obecnych kibiców reprezentacji, młodym aktywnym kibicom klubowym, to u dziennikarzy jest wzbudzony i wyrażany sprzeciw wobec pewnych form zachowań i osób, które w czymś takim uczestniczą. Mała rzecz, ale w odbiorze istotna.

Skupmy się jeszcze na tych zachowaniach. To że stosunkowo mała garstka Ruskich lub Ukraińców potrafiła przekrzyczeć wielokrotnie liczniejszych Polaków dziwić nie powinno. Mniej liczni „zawodowcy” po prostu w sprzyjających warunkach okazują się i tak lepsi od „amatorów”. Jak już pisałem, taki rodzaj zarzutu uważam za chybiony. Już w przeszłości dowiedziono, że lepiej zorganizowani i wyszkoleni potrafią rozbić pospolite ruszenie Rzeczypospolitej.

Kwestia w szyderze, w wygwizdywaniu podczas meczu, w trakcie przeprowadzanych akcji przez piłkarzy. Niektórzy mogą twierdzić, ze styl gry kadry z Ukrainą coś takiego usprawiedliwiał, być może, według mnie czas ku temu był jednak nieadekwatny, tu jest pies pogrzebany. Krótkiego „przerywnika” w ciągłym, wspierającym dopingu na zasadzie „kadra grać, kuźwa mać” w starciu z Kozakami zabrakło, zastąpione to zostało wygwizdaniem wpuszczonego na San Marino Wasilewskiego. Efekt wiadomy, żałosny! Chluby nie przynoszący nikomu!

Tu próba konstatacji. Skoro medialne zainteresowanie było rozbudzane, karmiono rzesze okazjonalnych kibiców piłkarskich papką celebrytów z dachu fabryki czekolady, to trudno się spodziewać, że i efekty okażą się niepapkowate. Po sportowym blamażu na Euro i igrzyskach w Londynie Joanna Kolenda-Zaleska pisała: „Kiedy słyszę okrzyk ''Polacy, nic się nie stało'', dostaję szału i mam ochotę komuś przyłożyć.” http://m.wyborcza.pl/wyborcza/1,105226,12304854.html?i=0 No to po takiej lekturze, kibic czuje się wręcz zobowiązany, żeby na piłkarza biegającego po murawie, w obliczu kolejnego zawodu, swą złość, rozczarowanie, frustrację wylać, najszybciej i najprościej.

„Nic się nie stało” zostało wyszydzone i po wielokroć w kabaretowym tonie ośmieszone, mam szczerą nadzieję, ze klubowe, „czy wygrywasz, czy nie...” mainstreamowej obstrukcji się nie podda.

Już byłbym wyjaśnieniem przypadku „krewetkożerców” usatysfakcjonowany, uspokojony, że jego geneza wywodzi się z „okazyjnego”, modowego, medialnie inspirowanego zainteresowania kibicowaniem, gdyby nie pewne przypadki z Ł3, a opisywane w taki sposób:

„ ... w przerwie byłem wprost wściekły na Ljuboję ale nie myślałem że ten stan może zostać spotęgowany, że moja wściekłość (ogólnie a nie na Daniela) może być jeszcze większa. Tak było jednak w momencie kiedy na boisko wchodził Janek Gol. Reakcja części kibiców, którzy zaczęli gwizdać na zawodnika Legii była kompletnie niezrozumiała i dla mnie osobiście absolutnie nie do przyjęcia. Tak jak nie utożsamiam się z częścią kibiców z Północnej którzy tworzą własny fanclub mający niewiele wspólnego z Legią tak nigdy nie będę częścią pewnej grupy łachmytów z pozostałej części stadionu. Rozumiem rozczarowanie kibiców którzy potrafią wygwizdać zawodnika po kiepskim meczu ale w momencie kiedy wchodzi na boisko? Taka postawa to zwykłe skurwysyństwo. A jeszcze chwilę temu śpiewali Janusz Gol allez allez... Na pohybel chamstwu i fahoffcom.” – Kibic Walles w komentarzu na c-L, po meczu z Zagłębiem Lubin.

Kto sądzi, że ‘krewetkożercy’ na Ł3 nie występują, jest w błędzie!

Czy zatem, skoro wczoraj zakałą futbolowego światka, był „kibol”, to dziś to miano zostanie przejęte przez piknika-krewetkożercę?

Dla mnie to są właśnie efekty uogólnień, generalizacji, uproszczeń w publicznym dyskursie odnoszącym się do kibiców i tych zaangażowanych i tych pozostałych. Opisujmy, krytykujmy w pierwszym rzędzie zjawiska i skonkretyzowane osoby czy grupy za dane przypadki postępowania odpowiedzialne, z uogólnieniami lepiej być ostrożnym.

Na koniec, model ultrasowego, zaangażowanego kibicowania, jego atrybuty, w pozytywnym znaczeniu były tu wielokrotnie przytaczane, żeby tak błogiemu stanowi nie ulec, można zadać pytanie Janowi Krzysztofowi Bieleckiemu i wszystkim bezrefleksyjnym i bezwarunkowym zwolennikom zamiany „krewetkożerców” na młodych, aktywnych kibiców klubowych, na jakich zasadach by to miało nastąpić? Czy zgodnych z tym jak się zachowali kibice Cracovii w minucie ciszy, czy wzorem mają być młodzi kibice z K6 aktywnie między sobą na trybunie wyjaśniający ideologiczne różnice, czy tez organizacja dopingu ma być powierzona dzielnej grupie sharks ze starego miasta Krakowa, ma być zgodna z jej założeniami i ich bezwzględną, stanowczą egzekucją? http://skwk.pl/skwk/2-wydarzenia/3723-oswiadczenie-wisla-sharks.html

Czy też Jan Krzysztof Bielecki już zapomniał jak wyglądał mecz reprezentacji Polski z Litwą w Kownie.

Oby tylko ten ostatni akapit nie wywołał wzajemnego udowadniania sobie wzajemnie kto jest większą kibicowską zakałą, gdyby tak się stało odpowiedź by brzmiała, że my wszyscy kibice nie potrafiący ze sobą rozmawiać, dyskutować, nie umiejący wyjaśniać sobie wzajemnie własnych postaw, obaw, motywów działania.

Zatem, czy jesteśmy faktycznie taką zakałą?