Czekając na ruch

Pierwszy szok wywołany zajściami podczas meczu Legii z Jagiellonią minął, ale temat przerwanego meczu nie jest zamknięty. Nie znamy kar, które zostaną wymierzone Legii, mimo poniedziałkowej konferencji z udziałem Bogusława Leśnodorskiego i Dariusza Mioduskiego, nie wiemy również, jaką strategię przekutą na konkretne działania przyjmie w najbliższej przyszłości klub.

Nigdy nie byłem zwolennikiem organizacji kibicowskich, zachowując wobec nich wewnętrzną rezerwę. Nieufnie nie dowierzałem, żeby w Polsce podobne organizacje mogły bezinteresownie działać na rzecz jakiejkolwiek samodzielnej instytucji obracającej środkami pieniężnymi, nawet takiej jak ukochany (?) klub.

Z drugiej strony, zawsze uważałem, że z takimi organizacjami należy rozmawiać, należy prowadzić z nimi dialog. Nie, nie z przyczyn ideologicznych, nie po to, żeby edukować, nieść kaganek wiedzy ku kibicowskim masom. Z przyczyn czysto pragmatycznych.

Z rozmaitych względów, moim zdaniem głównie na skutek słabości finansowej i organizacyjnej polskich klubów na początku dwudziestego pierwszego wieku, organizacje kibicowskie nadzwyczajnie urosły w siłę. Koniunkturalnie sądziłem, że łatwiej będzie zminimalizować stadionowe problemy, przeciągając wierchuszkę tych organizacji na odpowiednią stronę, niż np. zamykając stadiony. Mocno wierzyłem, że środowisko kibicowskie ewoluuje, pamiętam przecież lata dziewięćdziesiąte, wjazdy na murawę, takie jak podczas finału pucharu Polski z GKS Katowice w 1995 roku, wojny na kamienie i cegłówki, jak podczas decydującego o mistrzostwie Polski meczu z Widzewem Łódź rok później, pamiętam obyczaj rytualnego wrzucania rac na murawę boiska.

Problemy z ostatnich lat, krzykliwie wyrzucane na pierwsze strony gazet, jawiły się jako 'mały pikuś' w porównaniu z tym, co było wtedy, a ich wyolbrzymianie świadczyło w mojej ocenie bądź o krótkiej pamięci, bądź o braku odpowiedniej skali porównawczej.

Moją teorię potwierdzało odejście od rzucania rac na murawę, zaprzestanie korzystania z niemożebnie irytujących 'achtungów', w obu przypadkach wiążące polecenia wyszły od środowiska kibicowskiego, niewiele mając wspólnego z medialnym ostracyzmem, ani też z karami w postaci zamykania stadionów. Nade wszystko potwierdzało tę teorię odejście od incydentów z użyciem przemocy fizycznej, innymi słowy, od stadionowego mordobicia. Nawet niesławny finał pucharu Polski w Bydgoszczy paradoksalnie potwierdził, że kibice są obecnie w stanie powstrzymać to, co jeszcze dekadę wstecz byłoby nieuniknione. Skończyły się stadionowe migracje przypominające ruchy wojsk przed bitwą, skończyło się wywracanie 'fleków' na jaskrawą stronę, skończyło się ściąganie flag z płotu, żeby nie stracić ich podczas bijatyki.

Do niedzieli.

Nie wierzę, żeby ludzie, którzy doprowadzili do starć na naszym stadionie, nie zdawali sobie sprawy, jak potężny ładunek emocji niesie ze sobą obraz okładających się ludzi, jaki wstrząs w futbolowym środowisku wywoła przerwanie meczu. Jakkolwiek by to nie zabrzmiało, mamy szczęście, że nagłówki wiadomości są obecnie totalnie zdominowane przez wydarzenia na Ukrainie, w przeciwnym przypadku Legia zostałaby natychmiast przeżuta  i rozdeptana przez medialny mainstream, ze wszystkimi tego politycznymi i administracyjnymi konsekwencjami.

Sprawcy niedzielnych zajść nie mogli również nie zdawać sobie sprawy, w końcu to jakby zawodowcy, że zabawa w mordobicie jest sterowalna tylko do pewnego momentu, po przekroczeniu którego testosteron i adrenalina skutecznie zabijają zdrowy rozsądek. Dopuszczenie do bijatyki na stadionie to obłęd, szaleństwo, żonglerka odbezpieczonym granatem. Nieprawdopodobna wprost głupota.

Dlaczego dopuścił do tego organizator, czyli klub? Cóż, nie da się ukryć, że trzeba było być ślepym i głuchym lub ponadprzeciętnie tępym, żeby nie słyszeć, co zaszło między 'grupami' Legii i Jagiellonii, ani nie wyciągnąć z tego żadnych wniosków.

Zważywszy na fakt, że Legia nie od dziś jest na cenzurowanym, a po meczu z Koroną z pewnością wzięto nas pod lupę jeszcze skrupulatniej, aż prosiło się o zachowanie szczególnej ostrożności. Można było cynicznie nie wpuścić kibiców z Białegostoku do Warszawy, zasłaniając się remontem sektora, albo zmianami w organizacji trybun na skutek kar Komisji Ligi. Można było wyprowadzić Jagiellonię z sektora, kiedy tylko zaczęła ciskać petardami w sektory kibiców Legii. Można było otoczyć sektor gości wzmocnionym kordonem ochrony lub policji, kiedy tylko zaczęły się ruchy po stronie Legii. Nie zrobiono nic - i to jest dla Legii kompromitacja. Dlaczego tak się stało, czy osoby zajmujące się bezpieczeństwem na stadionie Legii są krańcowo niekompetentne i niezdecydowane, czy może prezes Leśnodorski bezrefleksyjnie i bezkrytycznie zaufał swoim partnerom z ruchu kibicowskiego, już pewnie się nie dowiemy. Tak czy inaczej, konsekwencje popełnionych w niedzielę błędów są oczywiste i nieuniknione.

Kiedy pytano mnie, jak wyobrażam sobie dialog z kibicami, zawsze odpowiadałem – w pierwszej kolejności kompromisy. Wierchuszka ruchu kibicowskiego nie składa się z intelektualnych miernot. W ich interesie powinna leżeć Legia silna, Legia, na którą chodzi wielu kibiców stanowiących masę pozwalającą się sterować i uwodzić ideologii w zewnętrznej płaszczyźnie reprezentowanej przez chóralne śpiewy i efektowne oprawy (co poniekąd następuje). Powinno zależeć im na korzyściach rozwojowych dla ruchu kibicowskiego, na zwiększonej mocy oddziaływania, na oknie na świat, jak również, nie oszukujmy się, na korzyściach finansowych.

Dialog wyobrażałem sobie na przykład tak – Legia lobbuje za takimi zmianami w przepisach, które dopuszczałyby stosowanie pirotechniki, broni prawa kibiców do swobodnego wyrażania ich poglądów przy pomocy opraw (co, nawiasem mówiąc, miało miejsce podczas wiosennego spotkania zorganizowanego przez wojewodę Jacka Kozłowskiego), w zamian ruch zobowiązuje się nie dopuścić do zachowań mogących z dużą mocą uderzyć w finansowe i organizacyjne fundamenty Legii, np. przez opanowanie obecnych wewnątrz ruchu poglądów skrajnie nacjonalistycznych, które mogą przerodzić się w zachowania uznawane za rasistowskie bądź nazistowskie, jak również, właśnie, przez opanowanie kwestii mordobicie na stadionie. Przynajmniej tyle na początek.

Jak do tego wszystkiego mają się niedzielne wydarzenia?

Jeżeli awantura podczas meczu z Jagiellonią świadczy o tym, ze ruch kibicowski nie jest w stanie zapanować nad grupami bezmyślnie dążącymi do przywrócenia na stadionach legendarnego 'klimatu lat dziewięćdziesiątych', sytuacja jest, delikatnie rzecz ujmując, niewesoła. Trudno znaleźć elementarny sens w prowadzeniu dialogu na temat bezpieczeństwa z organizacjami, które, jak się okazuje, nie mają żadnego wpływu na swoich członków.

Taki stan rzeczy można jednak wykorzystać do próby przeciągnięcia części ruchu kibicowskiego na pożądaną stronę, do odcięcia się kolejnych kibiców od zachowań takich jak niedzielne. Raczej nie ma sensu liczyć na żadne oświadczenie grup kibicowskich, które potępiałyby sprawców niedzielnych zajść, szkoda, bo ruch kibicowski i tak oberwie, bądź bezpośrednio, bądź rykoszetem. Chyba jednak zbyt mocno zakorzenione są wewnątrz ruchu elementy takie jak ślepa lojalność wobec kumpla po szalu, czy niechęć do 'kolaborowania' z kimkolwiek. Na zewnątrz najprawdopodobniej nic nie wyjdzie, dobrym papierkiem lakmusowym może być jednak reakcja grup na możliwe zakazy stadionowe lub na zaostrzenie polityki klubu mającej na celu zapewnienie bezpieczeństwa na trybunach naszego stadionu. A właściwie - brak reakcji.

Nie śmiem przesądzać czy kontynuacja współpracy to sensowna droga. Zwracam jednak uwagę na fakt, że prezes Leśnodorski tyle razy deklarował wiarę w kibiców i otwartość na dialog, tyle mówi się o związkach prezesa ze środowiskiem kibicowskim, że natychmiastowe odcięcie od tego wszystkiego może być dla prezesa fizycznie trudne – zwłaszcza, że Bogusław Leśnodorski do tej pory najwyraźniej nie dostrzegał żadnej alternatywy. Jestem zatem w stanie teoretycznie wyobrazić sobie dalszy dialog, nawet mimo niedzielnej traumy. Zwłaszcza jeżeli, tu ciche odniesienie do innego popularnego 'na mieście' tematu, Legia jest przeznaczona na sprzedaż. Klub może obrać kurs na minimalizację szkód, na tymczasowe rozwiązania i na przetrwanie, a rzeczywiste uporanie się z problemem spadnie na nowych właścicieli. To jednak oczywiście tylko dygresja na marginesie i spekulacje.

Powracając do grup kibicowskich, jest jeszcze druga możliwość – że niedzielne zajścia to nie spontaniczny i niekontrolowany incydent, a działanie zaplanowane z zimną krwią.

Ta druga ewentualność oznacza niestety, że grupom kibicowskim szefuje banda niebezpiecznych szaleńców, a jakikolwiek dialog z tymi indywiduami jest w oczywisty sposób bezcelowy i szkodliwy. Byłby to bezapelacyjnie koniec złudzeń dla osób takich jak ja, czy, jak mniemam, prezes Leśnodorski.

Ponieważ, jak rzekłem wcześniej, ruch kibicowski w Polsce to znacząca siła, z pewnością będzie on się bronił przed rozwiązaniami brutalnie zagrażającymi jego pozycji, takim jak choćby podniesienie cen na Trybunę Północną, jak egzekwowanie przepisów stadionowego regulaminu, na czele z obowiązkiem zajmowania wyznaczonego miejsca, jak interwencje ochrony podczas meczów. Wielu kibiców sympatyzujących z 'zaangażowanymi' w niedzielę przeżyło szok i waha się teraz nad poczuciem swojej psychologicznej przynależności do grupy. Nie miejmy jednak złudzeń, z czasem, zwłaszcza w obliczu zbyt gwałtownych i brutalnych represji, większość z nich, czynnie bądź biernie, znów stanie po... niewłaściwej stronie.

Jeżeli ma nastać wojna – musi to być wojna piekielnie inteligentna i konsekwentna.