Syndrom Wieszcza

„W czarującej harmonji rymów, w wezbraniu uczuć, w wylewie myśli poważnych i śmiałych, poznajemy natchnionego wieszcza"¹. Słowo „wieszcz" pierwotnie było określeniem osób, które mają zdolność przepowiadania przyszłości, prorokowania, zatem natchniony, nawiedzony, dręczony przeczuciami stwierdza: „Nie nazywajcie mnie krytykiem, ale wieszczem; przyznaję się do tego charakteru”²

Przed rewanżowym meczem Legii z Ajaksem w Warszawie w studiu telewizyjnym Canal Plus, piłkarski ekspert tejże stacji, były piłkarz Tomasz Wieszczycki  wyłuszczył pewien wewnętrzny syndrom, któremu ulega. Otóż gdy w roli kibica, jest pełen nadziei na dobry wynik, gdy na podstawie analizowanych przesłanek spodziewa się korzystnego rezultatu, czyli jest pozytywnie nastawiony i przepojony tak zwaną dobą myślą,  to wówczas przeważnie następuje rozczarowanie, zamiast oczekiwanego sukcesu, spada z łomotem na głowę porażka. I odwrotnie, gdy czarne scenariusze gnębią, okazuje się że w rzeczywistości mogą się kończyć happy endem. Skutkiem czego rodzi się wręcz obawa przed pozytywnym myśleniem, nastawieniem. Syndrom Wieszcza.

Zastrzeżenie trzeba jeszcze poczynić, że coś takiego bywa udziałem kibica, bo u zawodnika korelacja pozytywnego nastawienia z pozytywnym wynikiem na boisku jest dodatnio współzależna, co były piłkarz też wręcz uwarunkował. W konfrontacji z Ajaksem kibicowski syndrom się potwierdził, pan Tomasz się przyznał zapewne zbudowany wizją drugiej połowy w Amsterdamie, że szanse na wyeliminowanie holenderskiego zespołu  istnieją, niestety te nadzieje praktycznie po 15 minutach meczu prysły jak bańka mydlana, syndrom afirmując.

Czy to zjawisko to indywidualna przypadłość  telewizyjnego eksperta? Wojtek Kowalczyk w Polsacie przed meczem z Ukrainą w Warszawie w eliminacjach do brazylijskiego Mundialu nie krył optymizmu, „czuł w kościach” że to ten dzień, który ma być szczęśliwy dla Biało-czerwonych. Co z tego wynikło pamiętamy. Być może po tej srogiej lekcji publiczne okazywanie własnego optymizmu porzucił, popadł w stan permanentnego czarnowidztwa i malkontenctwa co „ukoronował” wieszczeniem gwałtu pewnego Celta na pewnej Legii. Co z tego wynikło? Pamiętamy.

Ilu z nas ostatnią jesienią wierzyło w sukces reprezentacji  z świeżo namaszczonymi Mistrzami Świata? Ilu odważnych wszem i wobec to deklarowało, a ilu akceptowało postulowane kapitulanctwo? „Znajmy miejsce w szyku, mierzmy siły na zamiary i nie bądźmy patriotami idiotami” – tak dowodził Jan Tomaszewski, a Andrzej Grajewski  w Orange sport wyśmiewał Tomka Kłosa,  że za dużo się bajek w dzieciństwie naoglądał skoro wierzy że nasi mają jakiekolwiek szanse z Niemcami. (uwaga - Tomasz Kłos – wyłom w „Syndromie Wieszcza”!)

Zresztą dlaczego tak daleko szukać? Nijaki iocosus z nijakim Gawinem latem 2012 roku na czarnej-eLce wyrażali obawy i raczej optymizmem nie tryskali przed zbliżającym się sezonem gdy Jan Urban po raz wtóry zagościł na Ł3. A mistrzostwo Polski zwieńczyło dzieło. Redaktora naczelnego c-L uwzględniam, żeby tylko samemu nie wyjść na defetystę. Indywidualnie to się przyznam, że miałem kompletnie minorowy nastrój przed wyjazdowym  meczem z Gaziantepsporem, korzystnego wyniku w Turcji się nie spodziewałem, modliłem się, żeby zostały zachowane jakieś szanse w rewanżu,  a tu do niego przystąpiliśmy w roli broniącego zaliczki. W końcu o wszechwładnej potędze „syndromu” niech zaświadczy, że jeden z nas czernoelkowców, przez cały sezon obstawiał porażki Legii w typerze, no przecież nie dlatego, że ich pragnął, wręcz przeciwnie. „Syndrom” stał się asumptem zaklęć, proroctw w rodzaju niech się spełni  „na opak”!

Psychologicznie mechanizm niezbyt trudny do wytłumaczenia. Nie trzeba być wiecznym marudą, gnuśnym i gderliwym, bezustannie sączącym jad zwątpienia i nihilizmu, wyzłośliwiającym się przy każdym najmniejszym potknięciu (jak ja takich typów nie cierpię) żeby czasem przyjąć niekiedy w wewnętrznym dialogu, dla siebie samego, nieco pesymistyczne założenie. To autonomiczny  mechanizm redukcji zagrożenia naszego ogólnego dobrego samopoczucia. Uwzględniany niekorzystny obrót zdarzeń nie wywoła takiego przygnębienia, zawodu, żalu niż wówczas gdy zakładaliśmy niedoszły sukces. Jeśli na „porażkę jesteśmy przygotowani” łatwiej ją znieść, a w przypadku pozytywnego rozwoju sytuacji, przy odniesionej wiktorii z którą się utożsamiamy i identyfikujemy eksplozja endorfin okaże się na miarę wybuchu wulkanu Krakatau. Dlatego też część z nas tak bardzo irytuje „dmuchanie balonika”, rozbudzanie przesadnej nadziei często w sytuacjach gdy „wynik na dwoje babka wróżyła”, albo wręcz jego osiągnięcie będzie bardzo trudne do osiągnięcia i mamy tego świadomość.

Co prawda gdy deklarowało się wiarę do końca, do póki „piłka w grze”, wówczas gdy to rywal jest uznawany za zdecydowanego faworyta i gdy w takim niezłomnym nastawieniu, wbrew szydzącym malkontentom, kpiącym ekspertom następuje zwycięskie spełnienie, to i wówczas euforia musi być pełna, nie do ogarnięcia. Jakąż to dodatkową satysfakcję musiał odczuć Tomasz Kłos po bramkach Milika i Mili gdy na dodatek wspominał docinki Andrzeja Grajewskiego w telewizyjnym studio. Co najważniejsze to pan Tomasz ziścił to co winno stanowić emanację nastawienia  i uczestniczącego w zawodach sportowca i identyfikującego się z nim „na dobre i złe” kibica.

Zatem „kibicowska wiara” winna być niezachwiana, czy to na poziomie reprezentacyjnym Polska ma grać z mistrzem świata, czy też Legii przyjdzie się zmierzyć z Bayernami, Realami, Barcelonami. Tak ją pojmuję, to jest kwintesencja kibicowania  i nie widzę w tym sprzeczności z „Syndromem Wieszcza”, który jednak nie przeczę, też mnie czasem dopada. Stosuję mechanizm obronny i  „przygotowuję się”, uwzględniam w rachubach widmo porażki. Gdy Biało-czerwoni  wyjdą do rewanżu z Niemcami w drodze na francuskie Euro, nie będę ich widział w roli faworyta, uwzględnię że będą mogli doraźnie polec i to dotkliwie, ale też będę ściskał za nich kciuki i irracjonalnie wierzył w możliwość sukcesu, mimo  analitycznego „pesymizmu”.

Nie lubię czarnowidztwa, ale rozdzielam pewne kwestie i też doskonale rozumiem gdy czytam choćby w kontekście najbliższego ligowego meczu Legii z Wisłą kibicowskie stwierdzenia w rodzaju: „No więc wiadomo, że super mega hiper murowany faworyt jest jeden. I właśnie tego się boję jak jasna cholera.” Ha, dokładnie takich obaw też jestem udziałowcem. Ale...

Ale wyspowiadam się teraz całkowicie. Dręczą mnie obawy dotyczące Legii w całym 2015 roku. Śląsk w pucharze odpaliliśmy, w lidze liderujemy z pięcioma punktami przewagi, budżet mamy największy w lidze, przy tym zarówno sportowy sztab szkoleniowy, jak i ekipa zarządzająca administracyjnie, mimo popełnianych błędów sprawiają na mnie w sumie korzystne wrażenie, posiadają moje zaufanie, niby złowieszczych przesłanek brak, a jednak... jeśli mam wyrazić wątpliwości to „ante portas”.

Wojtek Kowalczyk niedawno stwierdził, że być może Legia posiada i najszerszą, najmocniejszą kadrę, ale jeśli chodzi o pierwszą wyjściową  jedenastkę to Lech dysponuje nieco silniejszą. Nie jest w tym poglądzie w futbolowym środowisku odosobniony, choćby indagowany Robert Podoliński wyznał: „jeśli chodzi o jakość gry, Lech jak na razie jest najlepszy. Gra najciekawiej, prezentuje dynamiczny futbol i wywarł na mnie bardzo dobre wrażenie”. Maciej Skorża słów na wiatr też nie rzuca, deklarując publicznie, że drugie miejsce w wyścigu po mistrza uzna za osobistą porażkę. Sprawa mistrzostwa nie jest rozstrzygnięta, ani tym bardziej oczywista, a goniący jeżeli uciekający się potknie może nabrać wiatru w żagle. Legii każdy chętnie rzuci kłody pod nogi.

W potyczkach z Lechem będzie decydował wyświechtany, banalny slogan o „dyspozycji dnia”. Nawet jeżeli Berg optymalnie zestawi i przygotuje jedenastkę, gwarantem sukcesu to być nie musi. Poznaniacy zrobią wszystko, żeby przed rundą finałową być zależnym od siebie, są w stanie to uczynić, zimna głowa i opanowanie oby były wówczas po stronie legionistów. Tym bardziej będą niezbędne, bo przy niekorzystnym scenariuszu, jakichś problemach, na warszawskich  dziennikarsko-kibicowskich  forach zapanowałaby spazmatyczna histeria. Gdyby tak się stało, to nie pomoże.

Jesteśmy uznawani za „super mega hiper murowanego faworyta” nie tylko w najbliższym meczu, ale i w całym sezonie i to we mnie wzbudza nie tylko doraźną obawę. Trzeba się będzie wykazać na finiszu dużą odpornością psychiczną i silnymi nerwami.  Liczę na nasze doświadczenie, mam kibicowską wiarę w trzeciego mistrza pod rząd, ale na zasadzie 51:49%. Lękam się, że niekoniecznie to będzie bułka z masłem, jak niektórym się wydaje,  bo przecież finansowo to ligę wciągamy nosem.

Nie jestem też jakimś hurra optymistą, przed letnim oknem transferowym. Straty w nim poniesione jawią się bardziej realnie niż potencjalne wzmocnienia. Na transfery zero-jedynkowe  czyli albo sprowadzamy tylko kogoś kto okaże się wzmocnieniem, albo wcale, nie liczę, to według mnie życzeniowa  utopia. Najlepsze grono skautów i najbardziej fachowy komitet transferowy nie zapewni 100% skuteczności  trafnych decyzji. Tym bardziej w widełkach cenowych w których my się obracamy, nawet przy wspomaganiu funduszy wszelakich. To będzie loteria. Na pozyskanie drugiego Dudy zbyt wielkich nadziei  sobie nie robię, straty pierwszego Dudy mocno się boję.

Napiszę wprost, jeżeli  Henning Berg w 2015 roku powtórnie z Legią awansuje do fazy grupowej europejskich pucharów, będzie dla mnie jeżeli  jeszcze nie „mega, super”,  to z pewnością już bardzo, bardzo dobrym trenerem! Przewiduję  wysoką skalę trudności przed nim ustawioną.

Oto moje pesymistyczne wieszczenie na rok 2015, lęki i obawy, oby zadziałały zgodnie z „Syndromem Wieszcza” czyli na opak. Takie kibicowskie zaklęcie niniejszym czynię.

Aha, Podoliński Lecha chwalił, ale z Craxą z nim zremisował!

Przypisy:
1 -  Marycy Mochnacki w 1827 roku o „Dziadach” części IV Adama Mickiewicza
2 – słowa Adam Mickiewicza wypowiedziane w 1842 roku na posiedzeniu Towarzystwa Literackiego Polskiego w Paryżu